Favorieten van
De IJslandse pianist Víkingur Ólafsson maakt uitgesproken keuzes als het gaat om de programmering van zijn concerten en opnamen. Bijzondere combinaties en eigenzinnige interpretaties zijn zijn handelsmerk. Wat is zijn favoriete muziek?
‘Johann Sebastian Bach is als Shakespeare’, zegt de pianist over de componist die hij zelf briljant aan een album toevertrouwde. ‘Alle componisten houden van hem.
Ólafsson raakte gebiologeerd door de muziek van deze tijd- en generatiegenoot van Bach. ‘De muziek van Rameau is onvergelijkbaar met wie dan ook in die tijd. De kwaliteit is extreem hoog, de poëzie spat van de partituren en de programmatische elementen in zijn werk zijn net als veel van zijn harmonieën zijn tijd ver vooruit.’ Niet voor niets is deze ‘herinnering aan de vogels’ uit Rameaus Pièces de clavecin het eerste werk dat van Rameau op het album van de IJslandse pianist klinkt. Hoewel het nog geen drie minuten duurt ‘staat het voor alles wat Rameau zo bijzonder maakt: zijn verbeeldingskracht, zijn klankschildering, het programmatische en ondertussen toch nog steeds die fabuleuze meerstemmigheid.’
Toen Ólafsson tegelijkertijd ook werk van Claude Debussy speelde, viel hem de overeenkomst in vorm en intentie tussen beide componisten op. ‘Het skelet van het werk van Debussy is barok in vorm, alleen zijn taal is logischerwijs anders. Debussy was terecht dol op Rameau die hij als een van zijn voorgangers beschouwde. Ik wilde een dialoog tussen die twee tot stand brengen en ze ondanks een verschil van twee eeuwen voor even tijdgenoten maken.’
Het werkt wonderbaarlijk en de muziek van beide componisten gaat nagenoeg naadloos in elkaar over. Het is inderdaad slechts de taal die bij tijd en wijle doet beseffen dat de twee uit verschillende tijden stammen. Verder is het niet zo gek dat zowel Rameau als Debussy een plek hebben bij de vijf favorieten van de pianist. Al laat hij er meteen op volgen dat het ‘favorieten van dit moment’ zijn. ‘Volgende week is het weer heel anders en kan de muziek waar ik nu mee bezig ben opeens hoog op mijn lijstje staan.
Hommage à Rameau, het tweede deel uit boek I van Debussy’s Images noemt Ólafsson ‘een fantastisch werk dat heel bijzonder voor mij is’. Dat ligt vooral aan de ‘onvoorspelbaarheid’ van het stuk, aldus de pianist. ‘Debussy heeft dit geschreven met een reflectieve geest; hij gaat terug naar de tijd van Rameau, maar ondertussen blijft hij volledig zichzelf en klinkt het werk gewoon naar Debussy. Het is alsof je slaapwandelt en met de geest van nu even terug gaat in de tijd. Het is precies wat ik zo mooi vindt aan Debussy èn Rameau: ze blijven je verrassen.’
‘Iets heel anders’, constateert Ólafsson zelf al. ‘Maar Mozarts Requiem is zo’n meesterwerk. Het geeft je tegelijkertijd een gevoel van tijd en van de onmogelijkheid van tijd. Je weet nooit wanneer en op welke manier het leven eindigt. Het is een wijs werk. Bovendien maakt het duidelijk hoeveel Bach er in Mozart schuilt. Mozart was goed bekend met Bachs Wohltemperierte Klavier en dat is te horen. Hij speelt met het metrum, met meerstemmigheid en met stijl in het Requiem. Soms lijkt het puur barok en soms is hij zijn tijd vooruit met negentiende eeuws aandoende passages. En dan hebben we het nog niet eens over de symboliek.’
‘Ja, ik houd ook van popmuziek. Al kun je Hidden Place van de IJslandse zangeres Björk nauwelijks een gewone popsong noemen. Deze single van het album Vespertine uit 2001 is een liefdeslied, maar het heeft iets van de sfeer van Schönbergs Verklärte Nacht. Niet zo gek; Björk heeft ooit Schönbergs Pierrot Lunaire uitgevoerd en is goed bekend met zijn werk. Haar muzieksmaak is zo breed, en ze kan alles. Bovendien herhaalt ze zichzelf nooit omdat iets succes heeft gehad. ‘Je moet steeds weer aan je eigen succes ontsnappen’, zei Debussy al eens. Dat doet zij, en dat probeer ik ook te doen. Je moet je hart volgen en steeds nieuwe wegen zoeken. Dat is voor mij de condition humaine.’
Must the Devil have all the good tunes, het derde pianoconcert van John Adams, is een geweldig werk; ik mocht de première spelen en heb het ook in Amsterdam uitgevoerd tijdens de ZaterdagMatinee. Adams combineert zoveel werelden. Het is Stravinsky, Debussy, minimal music, de popsongs van de jaren dertig en veertig, het zit er allemaal in. Het eerste deel klinkt robotachtig, haast futuristisch, het tweede is een van de mooiste concertdelen van de twintigste en eenentwintigste eeuw en het laatste deel gaat terug naar het oude Amerika. En het klopt allemaal. Het heeft consistentie, een stuwende harmonie, alles. John Adams is een van de meest creatieve, nieuwsgierige en ruimdenkende mensen die ik ooit ontmoet heb.’
Ontvang onze nieuwsbrief, volg ons voor nieuwe inspiratie en maak jouw persoonlijke profiel aan om nog meer muziek te ontdekken die bij jou past. Met jouw profiel bewaar je favorieten, krijgt je persoonlijke luistertips en blijf je op de hoogte van nieuwe opnames van jouw favoriete musici. Je krijgt bovendien toegang tot het forum, waar je gedachten en ervaringen kunt delen met andere liefhebbers van klassieke muziek.
Volg ons
Favorieten van | Raphaël Feuillâtre
