Componist
Voor velen geldt Bach als de grootste componist ooit. En het is ontegenzeglijk waar dat veel van zijn werken behoren tot de belangrijkste uit de barokperiode. De manier hoe hij melodie, harmonie, en ritme met elkaar combineerde inspireerde niet alleen tijdgenoten, maar werkt tot op heden door in het werk van talloze componisten.
Was Bach blind?
Toen Bach 64 was begon zijn zicht achteruit te gaan, waarna hij zich liet opereren door een Britse oogarts. Deze ‘arts’ bleek minder goed dan hij deed voorkomen en er traden complicaties op, waardoor Bach volledig blind werd aan beide ogen. Hij was niet meer in staat om een orgel te bespelen, te componeren, of koren en orkesten te leiden. Hij had veel pijn, en minder dan vier maanden na de operatie stierf hij.
Is Bach altijd populair geweest?
Hoewel Bach door zijn tijdgenoten en collega’s wel degelijk gewaardeerd werd, voornamelijk als organist, had hij als componist niet de status die hij nu heeft. Hij was een groot meester in het contrapunt, maar deze manier van componeren werd aan het einde van zijn leven al langzaam als ouderwets beschouwd. Zijn eigen kinderen, met name Carl Philipp Emmanuel, hielden er een compleet andere en voor die tijd modernere componeerstijl op na. Na zijn dood werd de muziek van de ‘oude’ Bach dan ook vergeten. Pas lang na zijn dood, nadat Felix Mendelssohn in 1829 zijn Matthäus Passion voor het eerst weer uitvoerde, werden zijn composities herontdekt en kregen ze de waardering die ze nu nog altijd ten deel valt.
Hoe kan het dat Bach zo veel werken heeft gecomponeerd?
Bach heeft in totaal maar liefst meer dan 1080 werken gecomponeerd. Buiten zijn ijverige karakter en torenhoge ambitie als het gaat om muzikale perfectie, is zijn functie als cantor in de Thomaskirche in Leipzig hier belangrijk voor geweest. Uit hoofde van deze functie moest hij elke week een nieuwe cantate aanleveren en uitvoeren tijdens de Lutherse kerkdienst. Kerkelijke muziek – meer dan 200 cantates, zijn Passies, missen en de vele orgelwerken – die hij schreef maakt een substantieel deel uit van zijn oeuvre.
Was Bach met zijn nicht getrouwd?
In 1707 trouwde Bach inderdaad met zijn achternicht Maria Barbara Bach. In datzelfde jaar verwelkomden zij hun eerste dochter, Catharina Dorothea, en in de jaren erna kregen ze samen nog zes andere kinderen. Vier daarvan bereikten de volwassen leeftijd, waaronder Carl Philipp Emmanuel. Drie kinderen overleden binnen het eerste jaar na hun geboorte. In 1720 overleed ook Maria Barbara. Bach hertrouwde met Anna Magdalena in 1721. Met haar kreeg hij nog 13 kinderen, waarvan er 6 volwassen werden.
Discussieer mee met andere liefhebbers van klassieke muziek in ons forum.
In de ogen van Haydn, Mozart en Beethoven was Bach (1685-1750) een meester in het contrapunt. Voor Mendelssohn was hij de componist van grootse koorwerken. En Stravinsky vond hem de ultieme ambachtsman. In de afgelopen decennia heeft de oude muziekbeweging ervoor gezorgd dat de muziek van Bach in een historisch perspectief is komen te staan. De uitvoeringen van zijn werken zijn anders en lichter geïnstrumenteerd en de koren minder zwaar bezet dan in de periode daarvoor. Zijn composities inspireren nog iedere dag tot nieuwe, frisse interpretaties.
Bach werd geboren in het Thüringse dorpje Eisenach, in een familie van kerkmusici. Hij werd al jong geschoold in het bespelen van een aantal instrumenten en componeren. Ook retorica – de klassieke kunst van het overtuigend spreken (of schrijven) – was al in zijn vroege jaren een vast onderdeel van het studieprogramma. Dit heeft grote invloed gehad op zijn muziek.
Tegen de tijd dat Bach tien jaar oud was, waren zijn beide ouders gestorven. Hij bracht zijn tienerjaren door bij zijn halfbroer in Ohrdruf, een leerling van componist en organist Johann Pachelbel. Bach ontwikkelde er zijn vaardigheden op het orgel en klavecimbel, improviseerde, schreef fuga’s en werd zo een all round kerkmusicus.
Door het overschrijven van talloze werken van andere componisten uit Europa maakte hij bovendien kennis met allerlei muziekstijlen. In 1703 werd hij organist van de Neue Kirche in Arnstadt. Na onenigheid met de kerkleiding vertrok Johann Sebastian in 1705 voor een lange reis naar organist en componist Dietrich Buxtehude in Lübeck. Er was sprake van dat hij Buxtehude in de Marienkirche zou opvolgen. Maar aan de voorwaarde dat hij in dat geval ook zou moeten trouwen met de oudste dochter van de componist, kon en wilde Bach niet voldoen: hij was verloofd met zijn nicht Maria Barbara.
In 1707 kreeg Bach een aanstelling aan de St. Blasiuskerk in Mühlhausen. Maar al na een jaar brak Bach met de familietraditie en werd componist aan het hof in Weimar in plaats van kerkmusicus te blijven. In eerste instantie werd hij aangesteld als hoforganist en schreef hij vooral religieuze muziek, maar al spoedig viel ook de wereldlijke muziek aan het hof onder zijn verantwoordelijkheid.
In 1713 bracht Prins Johann Ernst von Saksen-Weimar een enorme hoeveelheid nieuwe Italiaanse bladmuziek mee, waaronder ook Vivaldi’s L’Estro Armonico. Bach arrangeerde een aantal van deze concerten, en leerde vooral hoe ritmische kracht te gebruiken in zijn muziek.
Geharrewar aan het hof en de tegenzin om hem te benoemen tot Kapelmeester zorgden ervoor dat Bach op zoek ging naar een nieuwe positie. In 1717 werd hij benoemd aan het hof in Cöthen. Hier wijdde hij zijn energie vooral aan het componeren van wereldlijke muziek. De Brandenburgse Concerten en de Orkestsuites ontstonden in deze periode. In deze werken hoor je in Bachs muziek dat de harmonische rijkdom van de Duitse muzikale traditie samengaat met de nieuw verworven energie van de Italiaanse stijl.
De nieuwe vrouw van de Prins van Cöthen had een hekel aan muziek en Bach solliciteerde daarom naar de post van cantor aan de Thomaskirche in Leipzig. Zijn Lutherse inborst en de wens om meer cantates en kerkmuziek te componeren hebben waarschijnlijk meegespeeld in het aanvaarden van deze nieuwe functie, die hij vanaf 1723 officieel bekleedde. Meer dan de helft van zijn cantates en beide Passionen zijn gecomponeerd in de eerste zeven jaar dat hij in Leipzig werkte.
Het hoogtepunt van Bachs werken voor koor vormt zijn langste werk, de Matthäus Passion, die hij schreef in 1727 en herzag in 1736 en 1740. In dit werk maakt Bach gebruik van kenmerken van de Franse, de Duitse en de Italiaanse compositiestijl om de grote spirituele en emotionele betekenis van dit werk goed tot uitdrukking te brengen. Het bevat alle vernieuwingen die Bach zich in zijn Leipziger jaren heeft eigen gemaakt en staat in groot contrast met de veel intiemere Johannes Passion.
Bach bundelde een aantal van zijn belangrijkste orgel- en klavecimbelwerken en publiceerde ze onder de naam Clavierübung. Ook de Partita’s, de Engelse Suites, de Franse Suites en Das Wohltemperierte Klavier gaf hij uit. Bach gebruikte de beide reeksen preludes en fuga’s om een breed scala aan compositiestijlen en -technieken tentoon te spreiden. Datzelfde geldt voor de Goldbergvariaties, vooral in de opeenvolging van canons die een apart gedeelte binnen de reeks van dertig variaties vormen.
In zijn laatste jaren stak Bach veel tijd in het schrijven van zijn monumentale Hohe Messe: een episch overzicht van de vele vocale en liturgische stijlen die Bach zich over de jaren had eigen gemaakt. Het wordt alom beschouwd als een van de grootste meesterwerken van de Westerse muziek en is een passend testament voor het buitengewone leven en werk van deze grootse componist.
Ontvang onze nieuwsbrief, volg ons voor nieuwe inspiratie en maak jouw persoonlijke profiel aan om nog meer muziek te ontdekken die bij jou past. Met jouw profiel bewaar je favorieten, krijgt je persoonlijke luistertips en blijf je op de hoogte van nieuwe opnames van jouw favoriete musici. Je krijgt bovendien toegang tot het forum, waar je gedachten en ervaringen kunt delen met andere liefhebbers van klassieke muziek.
Volg ons
Ludwig van Beethoven, iconisch genie
