Spotlight
Frans Brüggen
Frans Brüggen zette in de jaren 60 en 70 de blokfluit op de kaart. Daarna stuwde hij als dirigent zijn Orkest van de Achttiende Eeuw op tot een van de belangrijkste ensembles van de historische uitvoeringspraktijk.
Veelgestelde vragen over Frans Brüggen
Wie was Frans Brüggen?
Frans Brüggen (1934–2014) begon zijn carrière als virtuoos blokfluitist en groeide uit tot een invloedrijke dirigent. Hij was een pionier van de historische uitvoeringspraktijk en stond bekend om zijn vernieuwende kijk op oude muziek. Hij had een grote internationale reputatie en werkte met topensembles en -orkesten.
Waarom is Frans Brüggen belangrijk in de muziekgeschiedenis?
In een tijd waarin oude muziek vaak op moderne instrumenten werd gespeeld, pleitte Brüggen voor het gebruik van originele instrumenten en een authentieke speelstijl. Daarmee veranderde hij de klankwereld van barokmuziek en klassieke muziek ingrijpend. Zijn invloed reikte verder dan zijn eigen uitvoeringen, omdat hij ook een hele generatie musici inspireerde om anders naar repertoire en interpretatie te kijken.
Waar stond Frans Brüggen als blokfluitist vooral om bekend?
Als blokfluitist stond Brüggen bekend om zijn uitzonderlijke techniek, expressiviteit en muzikale intelligentie. Hij behandelde de blokfluit als volwaardig concertinstrument en zijn opnames en optredens lieten zien dat de blokfluit een rijke, genuanceerde klank kan hebben. Hij bracht vergeten repertoire opnieuw onder de aandacht en inspireerde componisten om nieuw werk voor het instrument te schrijven.
Wat is het Orkest van de Achttiende Eeuw?
Het Orkest van de Achttiende Eeuw is een ensemble dat Brüggen in 1981 mede oprichtte. Het orkest speelt op historische instrumenten en richt zich op muziek uit de 18e en vroege 19e eeuw. Brüggen was er jarenlang artistiek leider en dirigent. Het ensemble kreeg internationale erkenning door zijn frisse, transparante en historisch verantwoorde uitvoeringen van de muziek van componisten als Mozart, Haydn en Beethoven.
Heb jij vroeger ook blokfluit leren spelen?
Discussieer mee met andere liefhebbers van klassieke muziek in ons forum.
Van blokfluitpionier tot Mozarthervormer
Wie Frans Brüggen alleen in de laatste decennia van zijn leven heeft meegemaakt, kan zich waarschijnlijk moeilijk voorstellen dat hij in de jaren zestig en zeventig de blokfluit op revolutionaire wijze op de kaart zette. Zowel solo als met zijn avant-gardetrio Sour Cream experimenteerde hij er lustig op los. Tot hij in de jaren tachtig van de twintigste eeuw zijn waarheid vond in de muziek van Mozart en consorten en hij zijn Orkest van de Achttiende Eeuw als dirigent opstuwde tot een van de belangrijkste ensembles van de historische uitvoeringspraktijk.
Hoewel het klinkt als twee verschillende gezichten van een en dezelfde persoon, zijn de overeenkomsten groter dan de verschillen. Zowel in de hoedanigheid van blokfluitist in een tijd dat het instrument een tuttig schooljuffrouwenimago had, als in zijn rol als dirigent van een orkest dat zocht naar de historische klank van achttiende eeuwse partituren was hij zowel gedreven en precies als relativerend en schijnbaar uit de losse pols.
Ontdekkingreis
Dat Frans Brüggen bij de blokfluit terecht kwam dankt dit negende kind uit een katholiek gezin aan zijn veel oudere broer die monnik was in Egmond aan Zee en zich veel met muziek bezig hield. Hij gaf zijn jongere broer een blokfluit. Waar anderen niet verder komen dan Au claire de la lune, ontdekte Frans Brüggen een hele nieuwe wereld.
Hij ging enerzijds op zoek naar historische nog bespeelbare fluiten, en het repertoire dat daarbij hoorde. Anderzijds speelde hij de meest moderne muziek, zoals de solo Q = Quetzalcoatl uit de veelbesproken collectieve opera Reconstructie en Gesti uit 1966 van Luciano Berio. Ook met Sour Cream, bestaande uit Brüggen en zijn leerlingen Walter van Hauwe en Kees Boeke, gaf hij experimentele voorstellingen waar men tegenwoordig een voorbeeld aan kan nemen.
Historische blokfluiten
Met zijn verzameling historische blokfluiten zocht hij naar de klanken van destijds en constateerde hij dat iedere fluit en iedere bouwer zijn eigen karakteristieken had. Het is precies van Lucie Horsch demonstreert op het onlangs verschenen album The Frans Brüggen Project, een eerbetoon aan de grote blokfluitist waarbij ze speelt op veertien kwetsbare historische blokfluiten uit de verzameling van Frans Brüggen.
Nieuwe liefde
Brüggens belangstelling voor de toen nog in de kinderschoenen staande historische uitvoeringspraktijk deed hem in de vroege jaren tachtig het Orkest van de Achttiende Eeuw oprichten. Daar vond hij een nieuwe liefde die de blokfluit steeds meer naar de achtergrond drong. Al snel was het dirigeren van een orkest belangrijker dan het spelen op een blokfluit en vanaf het einde van de jaren tachtig raakte hij zijn fluiten amper nog aan.
‘Elke noot van Mozart gespeeld door het Concertgebouworkest is een leugen’
Ook in zijn nieuwe hoedanigheid was Frans Brüggen uitgesproken en overtuigend en zijn zoektocht naar de klank van vervlogen eeuwen was in wezen niet anders dan zijn queeste naar het blokfluitgeluid van vroeger. Zijn veelbesproken en vaak uit zijn verband gerukte uitspraak uit de late jaren zestig dat ‘elke noot van Mozart gespeeld door het Concertgebouworkest een leugen is’ onderstreept dat alleen maar. Je kunt Mozart niet benaderen vanuit het instrumentarium en de kennis van nu, je moet terug in de tijd en vandaaruit meelopen met de ontwikkeling. Brüggen schreef er geschiedenis mee en tilde, met in zijn kielzog namen als Gustav Leonhardt, Nikolaus Harnoncourt en Ton Koopman, de historische uitvoeringspraktijk naar een hoger plan.
Dat hij later datzelfde Concertgebouworkest dat hij beschuldigde van leugens zou dirigeren is niet meer dan een logisch uitvloeisel daarvan. Zijn overtuigende benadering, zijn levendige vertolkingen, zijn omgang met zoiets als de ritmiek van de achttiende eeuw, maakte conventionele symfonieorkesten nieuwsgierig. Men kreeg door dat er wat te leren viel van een zelfmade maestro als Frans Brüggen. Mede door zijn omgang met vele symfonieorkesten, de Brüggenbenadering die in het DNA van ‘zijn’ Orkest van de Achttiende Eeuw is blijven zitten en door hedendaagse nieuwsgierige erfdragers als Lucie Horsch blijft zijn werk, zijn visie voortbestaan en zullen Rameau, Haydn, Mozart en Beethoven nooit meer klinken zoals het vóór Frans Brüggen was.
Blijf verbonden met de wereld van klassieke muziek
Ontvang onze nieuwsbrief, volg ons voor nieuwe inspiratie en maak jouw persoonlijke profiel aan om nog meer muziek te ontdekken die bij jou past. Met jouw profiel bewaar je favorieten, krijgt je persoonlijke luistertips en blijf je op de hoogte van nieuwe opnames van jouw favoriete musici. Je krijgt bovendien toegang tot het forum, waar je gedachten en ervaringen kunt delen met andere liefhebbers van klassieke muziek.
Volg ons
